Jak i kiedy stosować obornik granulowany? Praktyczny poradnik

Masz dosyć wożenia świeżego obornika i jego zapachu, ale chcesz nadal nawozić ogród naturalnie? Obornik granulowany pozwoli Ci wygodnie zasilić warzywa, owoce i trawnik, bez much i brudu. Z tego poradnika dowiesz się, jak go stosować, w jakich dawkach i w jakich terminach, żeby rośliny rosły zdrowo.

Co to jest obornik granulowany?

Obornik granulowany to wysuszony i sprasowany nawóz zwierzęcy w formie twardych granulek. Najczęściej spotkasz obornik granulowany bydlęcy, ale dostępne są też wersje kurze, końskie, owcze i świńskie. Najpierw świeży nawóz kompostuje się razem ze ściółką, zwykle słomą, potem suszy i formuje w granulki długości około 1 cm.

Taki proces oznacza znaczne zmniejszenie objętości. W porównaniu ze świeżym nawozem granulat jest nawet dziesięć razy „mniejszy”, więc łatwiej go przewieźć i przechować. Co ważne, z materiału usuwa się wodę, nasiona chwastów oraz jaja i larwy szkodników. W granulkach nie ma też patogenów, które w świeżym oborniku potrafią przeżyć przejście przez przewód pokarmowy zwierząt.

Skład i działanie

Dobry obornik bydlęcy w granulkach ma zbilansowany skład. Zawiera około 2% azotu (N), 4% fosforu (P), 2% potasu (K), po około 1% magnezu i siarki oraz śladowe ilości manganu, boru i cynku. Masa organiczna sięga nawet 65%, dzięki czemu nawóz poprawia strukturę gleby, a nie tylko dostarcza minerałów.

Granulki mają odczyn około pH 7, czyli są obojętne. Lekko podnoszą kwaśny odczyn większości ogrodowych gleb, co bardzo dobrze służy warzywom, drzewom i krzewom owocowym oraz wielu roślinom ozdobnym. Po kontakcie z wilgocią pęcznieją, miękną, a następnie powoli się rozpadają, stopniowo uwalniając składniki pokarmowe przez kilka sezonów.

Zalety w porównaniu ze świeżym obornikiem

Świeży obornik jest wartościowy, ale w praktyce uciążliwy. Trudno go zdobyć, transport brudzi przyczepy i samochody, a intensywny zapach i roje much zniechęcają wielu działkowców. Granulat rozwiązuje te problemy. Można go kupić w sklepie, zapakowany w worki lub wiadra, a następnie przechowywać w garażu, piwnicy czy domku narzędziowym bez ryzyka przykrego zapachu.

Wygodniejsza jest także dawka. Przyjmuje się, że 1 kg obornika granulowanego bydlęcego odpowiada około 4 kg świeżego obornika krowiego. Granulat się nie pyli, nie zwabia gryzoni ani much, a dzięki suszeniu pozbawiony jest nasion chwastów i niepożądanej mikroflory.

Obornik granulowany łączy zalety nawozu naturalnego z wygodą typową dla nawozów kupowanych w sklepie – nie brudzi, nie śmierdzi, a jednocześnie silnie wzbogaca glebę w próchnicę.

Jakie rodzaje obornika granulowanego wybrać?

Różne zwierzęta produkują obornik o innym składzie. Dlatego producenci oferują kilka typów granulatu, które sprawdzają się w trochę innych sytuacjach. Dzięki temu możesz dobrać nawóz do gleby i wymagań roślin.

Obornik bydlęcy

To najbardziej uniwersalny rodzaj. Obornik granulowany bydlęcy ma umiarkowaną zawartość azotu, sporo próchnicy i zrównoważony stosunek podstawowych składników NPK. Dobrze działa na większość gleb, szczególnie na te zubożone, zniszczone po budowie czy wieloletnim braku nawożenia organicznego.

Możesz nim zasilać warzywa, drzewa i krzewy owocowe, rośliny ozdobne, a także trawniki. Ryzyko przenawożenia jest niewielkie, jeśli trzymasz się zaleceń producenta i rozkładasz nawóz równomiernie.

Obornik kurzy

Obornik z drobiu, często nazywany „kurzakiem”, zawiera wyższe stężenia azotu i fosforu. Dzięki temu mocno pobudza rośliny do wzrostu, ale wymaga ostrożności. Zbyt gruba warstwa lub miejscowe „kupki” granulatu mogą spowodować poparzenie młodych korzeni.

Najlepiej mieszać go z glebą przed sadzeniem, zwłaszcza pod rośliny o dużym zapotrzebowaniu na składniki, jak pomidory, dynia czy cukinia. Warto zmniejszyć dawki w porównaniu z obornikiem bydlęcym i dokładnie przestrzegać instrukcji z opakowania.

Obornik koński i owczy

Obornik granulowany koński ma skład zbliżony do bydlęcego, ale z reguły nieco więcej potasu. Dobrze sprawdza się na glebach ciężkich i gliniastych. Rozluźnia je, poprawia napowietrzenie, ułatwia wnikanie wody. Nadaje się do nawożenia warzyw, krzewów ozdobnych i drzewek owocowych.

Obornik owczy jest bogaty w azot i potas, a do tego zawiera sporo kwasów humusowych. Dzięki temu szczególnie dobrze działa na gleby lekkie i piaszczyste, które szybko przesychają i są ubogie w próchnicę. Można nim zasilać warzywa, kwiaty oraz młode drzewka.

Obornik świński

Granulat ze świń ma dużo składników mineralnych, zwłaszcza fosforu. To dobry nawóz do ogrodów, w których gleba jest jałowa, a rośliny wykazują wyraźne niedobory. Ze względu na dość bogaty skład warto go jednak stosować z umiarem.

Sprawdza się przy zasilaniu drzew i krzewów owocowych, części warzyw oraz roślin ozdobnych. Warto wybierać go tam, gdzie dotychczas gleba dostawała mało nawozów organicznych i mineralnych.

Jak i kiedy stosować obornik granulowany w ogrodzie?

Obornik w granulkach możesz użyć od wiosny do późnej jesieni. Ważne, by dopasować termin do fazy rozwoju roślin i stanu gleby. Inaczej nawozi się krzewy w marcu, a inaczej warzywnik po zbiorach w październiku.

Nawożenie wiosenne

Wiosną rośliny startują z intensywnym wzrostem i wtedy najbardziej korzystają z azotu zawartego w oborniku. Pierwsze dawki granulatu można wysiać od końca marca, gdy ziemia odmarznie. Dobrze reagują na takie zasilanie drzewa i krzewy owocowe, krzewy ozdobne oraz trawniki.

W uprawach warzywnych obornik granulowany stosuje się na dwa sposoby. Można nim nawieźć całą grządkę 1–3 tygodnie przed siewem lub sadzeniem rozsady, mieszając granulat z wierzchnią warstwą ziemi na głębokość 10–15 cm. Drugi wariant to dodanie nawozu bezpośrednio do dołków pod rośliny o dużych wymaganiach pokarmowych, jak pomidor, papryka, seler naciowy, dynia czy cukinia.

Nawożenie jesienne

Jesienią obornik granulowany stosuje się po zbiorach, zwykle w październiku i listopadzie. W warzywniku rozsypuje się go w dawce około 100–200 g/m², po czym płytko przekopuje na głębokość 5–10 cm. Składniki mają wtedy kilka miesięcy na powolne przemiany, a wiosną są już dobrze dostępne dla korzeni.

Inaczej traktuje się rośliny wieloletnie. Granulatu nie rozsypuje się jesienią wokół drzew, krzewów i bylin, bo obecny w nim azot mógłby wydłużyć ich wegetację i zwiększyć ryzyko przemarznięcia pędów. Wyjątkiem są trawniki. W listopadzie, na lekko zamarzniętą ziemię, można wysiać cienką warstwę obornika granulowanego, który dostarczy próchnicy i poprawi zdolność darni do zatrzymywania wody.

Na jakie gleby nadaje się obornik granulowany?

Granulat pasuje do większości gleb ogrodowych, zarówno lekkich, jak i ciężkich. Na piaskach zwiększa pojemność wodną, poprawia strukturę i zmniejsza wypłukiwanie składników. Na glinach pomaga rozluźnić i napowietrzyć profil, zwłaszcza gdy łączy się go z kompostem.

Nie nawozi się nim gleb zalanych wodą, zamarzniętych oraz pokrytych śniegiem. W Polsce przyjmuje się, że od końca listopada do końca lutego obornika w granulkach na odkryty grunt się nie wysiewa. Przed zastosowaniem warto zbadać pH ziemi. Ponieważ obornik granulowany ma odczyn zbliżony do 7, lekko podnosi zakwaszoną glebę. To duża zaleta dla warzyw i większości drzew, ale już nie dla roślin kwasolubnych.

Nie łącz jesiennego nawożenia obornikiem granulowanym z wapnowaniem. Oba zabiegi wykonuj w odstępie co najmniej jednego sezonu, aby składniki nie zamieniły się w formy niedostępne dla korzeni.

Jak nawozić warzywnik i trawnik obornikiem granulowanym?

Najczęściej ogrodnicy sięgają po granulat w dwóch miejscach: w warzywniku oraz na trawniku. W obu przypadkach nawóz poprawia strukturę podłoża, zwiększa udział próchnicy i zasila rośliny w makro i mikroelementy.

Jesienią w warzywniku wysiewa się zwykle 100–200 g granulatu na metr kwadratowy. Na trawnikach dawka jest podobna, ale tam granulek nie przykrywa się ziemią. Warto znać proste przeliczniki. Łyżka stołowa granulatu to około 15 g, garść dorosłej osoby około 40 g, a kubek kuchenny około 160 g. Dzięki temu łatwo odmierzysz ilość nawozu nawet bez wagi.

Warzywnik najlepiej zasilać co 4 lata większą dawką obornika granulowanego. Przez kolejne trzy sezony granulat stopniowo się rozkłada, a Ty możesz zaplanować tzw. czteropolówkę, czyli rozsądne następstwo gatunków. W pierwszym roku po oborniku sadzi się warzywa najbardziej „żarłoczne”, w drugim średnio wymagające, a w trzecim te, którym wystarcza mniejsza ilość składników.

Warto wykorzystać tę zasadę i posadzić podwyższone wymagania pokarmowe w pierwszym roku po nawożeniu. Do takich roślin należą między innymi:

• pomidory, papryka, bakłażan
• dynia, cukinia, ogórki
• kapusty, kalafiory, brokuły, brukselka, jarmuż
• sałaty, szpinak, seler naciowy, por, ziemniaki

W drugim roku po oborniku dobrze udają się buraki ćwikłowe i liściowe, marchew, pietruszka, pasternak, cebula, czosnek, koper włoski i groch. W trzecim roku warto przeznaczyć grządkę na fasolę, bób, cykorię lub roszponkę. Część roślin, jak roszponka, można siać w każdym roku cyklu, bo dobrze znosi zarówno świeższe, jak i „starsze” nawożenie.

Są też gatunki, których nie warto zasilać obornikiem, szczególnie świeżo po jego zastosowaniu. Do grupy roślin, przy których lepiej zrezygnować z takiego nawozu, należą:

• cebula i por
• groch, fasola, bób
• rośliny kwasolubne, jak borówka amerykańska, azalie, rododendrony
• zioła o małych wymaganiach pokarmowych, na przykład tymianek, rozmaryn, szałwia

Wczesnowiosenne uprawy sałat i rzodkiewki też lepiej wysiewać na stanowisku, gdzie obornik zastosowano wcześniej. Zbyt świeże nawożenie może pobudzać rośliny do bujnego wzrostu liści kosztem smaku i zdrowotności plonu. W przypadku trawnika jesienna cienka dawka granulatu poprawia zawartość próchnicy i zdolność darni do przetrwania suchych okresów oraz bezśnieżnych zim.

Jak łączyć obornik granulowany z kompostem?

Dodawanie granulatu do kompostownika to sprytny sposób na wzmocnienie wartości nawozowej kompostu i przyspieszenie jego dojrzewania. Taki materiał ma podobne właściwości, jak tradycyjny kompost z dodatkiem świeżego obornika, ale jest o wiele wygodniejszy i pozbawiony uciążliwego zapachu.

Dlaczego warto dodawać do kompostu?

Granulat wnosi do pryzmy sporo azotu, który przyspiesza rozkład suchych, „brązowych” frakcji. Chodzi przede wszystkim o jesienne liście, zrębki, korę i trociny. Bez dodatku azotu rozkładają się one bardzo wolno. Obornik granulowany dostarcza też dużej ilości próchnicy i pożytecznych mikroorganizmów, które aktywizują życie biologiczne w kompoście.

Kompost z dodatkiem granulatu ma odczyn zbliżony do pH 7. Idealnie nadaje się więc do zasilania większości rabat i trawników. Nie stosuje się go jedynie pod rośliny kwasolubne, takie jak borówka amerykańska, azalia, rododendron, wrzosy czy żurawina. Brak mocnego zapachu i much to ogromny plus, szczególnie gdy kompostownik stoi blisko domu lub w małym ogródku działkowym.

Jak stosować kompost z obornikiem?

Najprościej dosypywać granulki systematycznie w trakcie układania pryzmy. Gdy warstwa resztek ogrodowych lub kuchennych osiągnie 10–20 cm wysokości, warto ją delikatnie posypać obornikiem. Zwykle wystarcza jedna–dwie garście na metr kwadratowy powierzchni nowej warstwy. Większą ilość można dodać do odpadów szczególnie ubogich w azot, na przykład do samych liści lub zrębków.

Gotowym kompostem z dodatkiem obornika granulowanego można jesienią podsypywać byliny, krzewy i drzewa ozdobne oraz owocowe, a także rozsypywać go cienką warstwą na trawniku. Sprawdza się również jako materiał do zaprawiania dołków przed sadzeniem drzewek, na przykład jabłoni, grusz czy śliw. Bardzo dobrze działa jako ściółka dla rabat z roślinami cebulowymi, takimi jak tulipany, narcyzy, krokusy, szachownice czy czosnki ozdobne, ponieważ pomaga im lepiej się ukorzenić przed zimą i wydać dorodne kwiaty w kolejnym sezonie.